DEPREMDE YAPILMASI GEREKENLER
Adim Doug Copp. Dünyanin en tecrübeli kurtarma birimi Amerikan
Uluslar arasi Kurtarma Ekibinin Kurtarma sefi ve afet olaylari
müdürüyüm. Bu makaledeki bilgiler bir deprem aninda hayat
kurtaracaktir.

 
875 yikilmis binaya sürünerek girdim, 60 ülkeden kurtarma
ekipleriyle çalistim, birçok ülkede kurtarma ekipleri olusturdum, ve çok sayida ülkede birçok kurtarma ekibinin üyesiyim. 2 Yil boyunca birlesmis milletler felaket "azaltma" uzmaniydim. 1985′ten beri ayni anda gerçeklesenler hariç dünyadaki bütün büyük  felaketlerde çalistim.
1996′da benim hayatta kalma metodumun geçerliligini ortaya koyan bir film yaptik. Türk hükümeti, Istanbul belediyesi, Istanbul Üniversitesi, Case yapimcilik, ve ARTI bu pratik ve bilimsel testin filme alinmasinda isbirligi yaptilar.
Içinde 20 maket (mannequis) olan bir okulu ve evi yiktik. On maket "çömel ve korun" metodunu  uygularken, 10 maket "hayat üçgeni" metodumu uyguladi. Tasarlanmis yikimdan sonra görüntüleri filme almak ve sonuçlari belgelemek için enkazi geçip binaya girdik. Bina yikimlarinda olusabilecek sartlar dahilinde direk olarak gözlemlenebilen ve bilimsel sartlar altinda hayatta kalma tekniklerimi uyguladigim film "çömelip korunan/saklanan" kisiler için hayatta kalma sansinin sifir oldugunu ortaya koydu.
Hayat üçgeni metodumu kullananlar için hayatta kalabilme sansi yaklasik olarak % 100 oldu. Bu film Türkiye’de ve Avrupa’nin geri kalan kisminda milyonlarca izleyici tarafindan izlendi. Bu film ABD, Kanada ve Güney Amerika’da RealTV programinda izlendi.
Enkazina girdigim ilk bina 1985 Mexico City depreminde bir okuldu.
Bütün çocuklar siralarinin altindaydi. Her bir çocuk kemiklerinin
kalinligina kadar ezilmislerdi. Siralarinin yanindaki koridorlara
uzanmis olsalardi hayatta kalmis olabilirlerdi. Bu "ayipti,
gereksizdi" ve çocuklarin neden koridorlarda (siralarin arasinda)
olmadigini merak ettim. O an, çocuklara bir seyin/esyanin altina
saklanmalarinin söylendigini bilmiyordum. 
Basitçe ifade edilirse, binalar yikilirken, objelerin üzerine düsen
tavan agirligi veya içerideki mobilyalar bu nesnelere çarparken
yanlarinda bir yer, bosluk birakirlar. Bu bosluk benim "hayat
üçgeni" dedigim alandir. 
Nesne ne kadar büyük ve ne kadar dayanikli olursa daha az
ezilecektir.
 
Nesneler ne kadar az ezilirse bosluk ve bu boslugu kullanan kisinin
yaralanmama olasiligi o kadar artar. Bir dahaki sefere televizyonda yikilan bina izlerken gördügün üçgenleri say. Heryerdeler.
Yikilan bir binada göreceginiz en yaygin biçimdir.
Deprem aninda hayatta kalma, ailelerine bakma ve baskalarini
kurtarma hakkinda 750 bin nüfuslu Trujillo kentinin Itfaiye bölümünü egittim. Trujillo Itfaiye Departmaninin kurtarma sefi Üniversitede profesördür.
Bana her yerde eslik etti. Kisisel ifadeleridir: 
"Adim Roberto Rosales. Trujillo kurtarma ekibi sefiyim. 11
yasindayken çöken bir binada mahsur kaldim. Mahsur kalisim 1972
yilinda 70.000 kisini öldügü depremde oldu. Erkek Kardesimin
motosikletinin yaninda olusan "hayat üçgeni" içinde hayatta kaldim.
Yataklarinin veya siralarin, masalarin altina giren arkadaslarim
ezilerek öldüler (isim, adres vb detaylari anlatiyor). Ben hayat
üçgeninin yasayan örnegiyim. Ölen arkadaslarim "çömel ve korun" örnekleridir.

DOUG COPP’UN ÖNERILERI 
1) "Binalar çökerken basitçe "çömelen ve korunan" kisiler istisnasiz her defasinda ezilerek ölüyorlar. Masa, araba gibi nesnelerin altina giren kisiler her zaman ezilirler.
2) Kediler, köpekler ve bebekler’in hepsi dogal bir sekilde
dizlerini ana rahmindeki gibi karinlarina dogru çekerek kivrilirlar.
Deprem aninda sizde bu sekilde kivrilmalisiniz. Bu dogal bir
güvenlik ve hayatta kalma içgüdüsüdür. Daha küçük bir boslukta
hayatta kalabilirsiniz. Hafifçe ezilecek ama yaninda bosluk
yaratacak bir kanepe, genis büyük bir esyanin yaninda durun.
3) Ahsap evler deprem anindaki en güvenli yapilardir. Sebebi
basittir; ahsap esnektir ve depremin zorlamasiyla hareket eder. Eger ahsap bina çökerse genis yasam bosluklari olusur. Ayrica, ahsap binalar daha az yogunlukta yikilis agirligina sahiptir. Tugla
binalar ayri tugla parçalarina ayrilacaklardir. Tuglalar bir çok
yaralanmalara sebep olacaktir, ama (beton) bloklardan daha az
ezilmis vücutlar yaratirlar.
4) Eger gece yataktayken deprem olursa, basitçe yuvarlanarak
yataktan düsün. Yatagin çevresinde güvenli bir bosluk olusacaktir.
Oteller müsterilerine deprem aninda yataklarin yaninda yere
uzanmalarini salik veren bir uyari notunu odalarda her kapinin
arkasina asarlarsa depremlerde çok büyük hayatta kalma oranlarini saglayabilirler.
5) Televizyon izlerken deprem olursa ve kolayca kapidan veya
pencereden disari kaçmak mümkün degilse, kanepe veya büyük bir
koltugun/sandalyenin yaninda cenin pozisyonunda kivrilarak yere
uzanin..
6) Bina çökerken Kapi kirislerinin altina geçen herkes ölür…Nasil
mi? Eger kapi kirislerinin altina geçerseniz ve kapi kirisi öne veya
arkaya dogru düsürse inen tavanin altinda   ezilirsiniz. Eger kapi
kirisi yana dogru yikilirsa ikiye bölünürsünüz. Her iki durumda da
ölürsünüz!
7) Hiçbir zaman merdivenlere gitmeyin/yönelmeyin. Merdivenler (ana binadan) farkli bir "frekans araligina" sahiptir; ana binadan
bagimsiz/ayri olarak sarsilirlar. Merdivenler ve binanin geri kalani
devamli olarak birbirlerine çarparlar, ta ki merdivenlerin yikilisi
gerçeklesene kadar. Merdivenlere ulasan insanlar basamaklar yüzünden yaralanirlar. Korkunç sekilde sakatlanirlar. Bina yikilmasa dahi, merdivenlerden uzak durun. Merdivenler binanin hasar görmesi en muhtemel kismidir. Depremde yikilmamis olsa dahi, merdivenler bagirarak kaçmaya çalisan insanlarin asiri yüklenmesi ile çökebilir.
Merdivenler binanin geri kalan kismi zarar görmemis olsa dahi her
zaman güvenlik açisindan kontrolden geçirilmelidir.
Binanin dis duvarlarina yakin yerlerde durun, mümkünse disina
çikin. Binanin iç kisimlarindansa dis kisimlarina yakin yerlerde
olmak çok daha iyidir. Binanin dis çevresinden ne kadar içeride
olursaniz, çikis yolunuzun kapanma ihtimali o kadar artacaktir.
9) Aynen Nimitz yolundaki katlar arasindaki (yikilan) bloklarin
meydana getirdigi gibi, deprem aninda üst yolun yikilmasiyla ezilen
araçlarin içinde bulunan insanlar ezilirler. San Francisco
depreminin kurbanlarinin hepsi araçlarinin içindeydiler. Hepsi öldü.
Araçlarinin disina çikip,aracin yanina uzanip veya oturarak
kolaylikla hayatta kalabilirlerdi. Ölen herkes eger araçlarindan
çikip, araçlarinin yanina oturabilseler veya uzanabilselerdi yasiyor
olabilirdi. Ezilen bütün araçlarin yaninda-kolonlarin direkt olarak
üzerine düstügü araçlar hariç- 3 feet yükseklikte bosluklar
olusmustu.
10) Enkaz halindeki gazete ofislerini ve çok miktarda kagidin oldugu ofisleri dolasirken kagidin sikismadigini/ezilmedigini kesfettim. Kagit yiginlarinin/kümelerinin etrafinda genis bosluklar bulunur/olusur.
Bu mesaji mümkün oldugu kadar çok kisiye iletmeniz önemle rica
olunur.